Leestips voor gestolen momenten

Moest u in uw drukdrukdruk-leven even tijd hebben om opgerold in de zetel een boek vast te pakken, kies dan misschien voor deze.

Vader – Karl Ove Knausgård

vader.jpg

Door het verpletterende succes in thuisland Noorwegen, sierde Karl Ove Knausgård autobiografische romancyclus al snel nachtkastjes in diverse andere landen. Boeken die zo gretig gelezen worden als stadionbands zalen doen vollopen: het is een zeldzame hype in boekenland die mij met nieuwsgierigheid vulde. Nochtans lijkt het geen evidentie. Zijn boek Vader trapt op het eerste gezicht in de val van elke autobiografische roman: hoe kan een zo persoonlijk verhaal vertaald worden naar iets universeel en episch? Bovendien is Knausgård een minutieuze observator die zijn boek doet vertragen met details en nuances. Langs de andere kant zijn dit ook net de sterktes van Vader. Zijn autobiografische toon waarbij hij genadeloos en onverbloemd zijn eigen familie opvoert, verleent hem een eigen stem en noodzakelijkheid. En in zijn uitweidingen en details kruipt het leven tussen de regels in. Het resultaat is een hard en cynisch boek over opgroeien, het gebukt gaan onder een autoritaire vader, het worstelen met schrijverschap en het omgaan met de dood. Maar het boek is ook op de beste momenten – naar het einde toe – van een rauwe, verpletterende schoonheid die het autobiografische ver overstijgt.

Boetekleed – Ian Mc Ewan

boetekleed.jpg

Boetekleed wordt algemeen gezien als Ian Mc Ewans meesterwerk en terecht. Na het lezen van voorgaande romans als De troost van vreemden waarin seksualiteit en macabere thema’s een grote rol speelden, had ik eindelijk tijd om zijn gelauwerde roman te ontdekken. Boetekleed is een intrigerende roman over schuld, boetedoening en schrijverschap. Mc Ewan schept een filmische setting van plaats en personages waar een dramatische plotwending voorgoed de levens van de hoofdpersonages verandert. In deze verhaallijn van lot en schuld, sluipt de oorlog genadeloos binnen, die Mc Ewan bijzonder realistisch en plastisch maar ook langdradig beschrijft. Pas naar het einde toe, in de wetenschap hoe hun verdere levens zich ontplooien, neemt de verteller een loopje met de waarheid. Dit verrassende einde zet de ingenieus geconstrueerde roman op zijn kop. Wanneer het tipje van het boetekleed wordt gelicht, ontdekt men een ode aan de verbeelding, de kracht van vertellen en de verantwoordelijkheid van een schrijver. Dit blijkt niet zomaar een intellectueel trucje: de nieuwe laag roept vragen op en onderstreept tegelijkertijd de herkenbaarheid voor elke schrijver. Een bijzonder, gelaagd en ontroerend boek dat nog lang blijft nazinderen.

Post Mortem – Peter Terrin

postmortem.jpg

In het begin wou ik het boek waarmee Peter Terrin de AKO Literatuurprijs in de wacht sleepte in 2012, zelfs wegleggen na enkele bladzijden. Het vervelende narcisme van schrijver en hoofdpersonage Emiel Steegman en zijn obsessie met zijn mogelijke autobiografie wekte weinig belangstelling bij me op. Naast enkele interessante flashbacks naar zijn jeugd en de dubbele laag van zijn alter ego, laten de details over Steegmans grijze leven de roman vertragen. Maar dan slaat het noodlot toe: zijn dochtertje Renée wordt ernstig ziek, hetgeen ook schrijver Peter Terrin overkwam. Post Mortem is geen typische biografie. Het tweede deel van de roman waarin het noodlot toeslaat, is bewonderenswaardig en betrokken geschreven maar tegelijkertijd ook met een stilistische afstand. Deel drie boort weer een heel nieuwe toon aan en brengt de verschillende – op het eerste zicht los staande – delen samen tot een ingenieuze puzzel van verbeelding. Een bijzonder gelaagde en intelligente roman die realiteit en fictie vervlecht en je verbluft achter laat.

Een Honger – Jamal Ouariachi

eenhonger.jpg

Om een metafoor van het boek te gebruiken: Een Honger lezen is een beetje een berg beklimmen. Het is een boek dat veel lagen en thema’s aanboort en waarbij je af en toe op adem moet komen, wachten en alles laten doordringen. Jamal Ouariachi laat ons nadenken over onderwerpen als de dubbele verhouding tussen het westen en Afrika en ontwikkelingshulp en onze angstcultuur en krampachtige omgang met seks. Die waaier aan onderwerpen en perspectieven vertaalt zich in een vertelstijl die zich plooit naar verschillende gedachten en personages. Zo wordt er soms bruusk gesprongen van een klassieke vertelstijl naar lijstjes, dagboekfragmenten, intertekstualiteit en toneelscènes. Het ene personage doet zijn verhaal gestileerd, het andere praat meer in een stream of consciousness. En daarbovenop smeert de schrijver nog enkele literaire en culturele referenties.

Op het eerste zicht lijken die ingrepen artificieel en soms zelfs vervelend maar het sluit ook aan bij de vage grens tussen fictie en realiteit die het boek oproept. Een Honger mikt zowel op hoofd als hart met een thema als de liefde en de fragiliteit van geluk maar nog het meest gaat het over vrijheid en de kneedbaarheid van de waarheid : de macht van de media, de broze termen ‘goed’ en ‘kwaad’, hoe gedachtegoed kan verschillen en hoe plooibaar de geest is. Als je in die veelheid wil meegaan (die soms naar té neigt maar toch bijzonder vlot leest) – is het ook net dàt wat Jamal Ouariachi teweeg brengt bij de lezer. Voor je het weet sta je op de top van een berg die eerst niet op je pad lag en bekijk je samen de literaire, intellectuele en emotionele tocht die je hebt afgelegd.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s